چگونه میلیشیا حوثی اقتصادی موازی ایجاد کرده که با درآمدی بیش از ۲.۵ میلیارد دلار در سال، جنگ خود را تأمین مالی میکند؟
اقتصاد جنگ بدون دولت
مطالعهای که توسط مرکز المخا برای مطالعات منتشر شده، نشان میدهد که میلیشیا حوثی از زمان تسلط بر صنعا در سال ۲۰۱۴، تنها به تصرف مؤسسات دولتی و منابع آن بسنده نکرده، بلکه ساختار اقتصادی مناطق تحت کنترل خود را به گونهای بازسازی کرده است که اقتصاد موازیای را تأسیس کند که به پروژههای سیاسی و نظامیاش خدمت کند و منابع مالی پایداری را بدون نظارت و پاسخگویی فراهم آورد.
این اقتصاد موازی دیگر تنها یک شبکه جبايات نیست، بلکه به سیستم مالی و اداری یکپارچهای تبدیل شده که بر بخش خصوصی تسلط دارد و آن را به نفع منافع رهبری گروه بازسازی میکند.
اول: روششناسی مطالعه – نگاهی جامع به ساختار بخش خصوصی
این مطالعه بر اساس تحلیل ۶۸ هزار ثبت تجاری و مجوز انجام شده است که دیدگاه دقیقی از تحولات بخش خصوصی در طول یک دهه تسلط حوثیها ارائه میدهد. دادهها نشان میدهند که این گروه اقدام به:
- تجزیه و تحلیل بيوت تجارت سنتی که ستون فقرات اقتصاد یمن را تشکیل میدادند.
- توانمندسازی شبکههای تجاری جدید مرتبط با رهبری خود از طریق اعطای امتیازات و تسهیلات خاص.
- توزیع مجدد فعالیتهای اقتصادی به نفع اقتصاد جنگ.
دوم: ابزارهای کنترل – از جبايات تا انحصار
۱. سیستم مالی و اداری محکم
این مطالعه نشان میدهد که حوثیها یک نظام اقتصادی ایجاد کردهاند که بر اساس:
- کنترل کامل بر مجوزهای تجاری.
- تحمیل مالیات، گمرک و عوارض غیرقانونی.
- ایجاد شبکههای جبايات وسیع شامل:
- عوارض بهبود
- زکات
- گمرکات داخلی
- جبايات فصلی
- آنچه که به تلاش جنگی معروف است.
۲. تبدیل بخش خصوصی به تأمینکننده اصلی جنگ
بخش خصوصی دیگر محیطی سرمایهگذاری نیست، بلکه به منبعی مستقیم برای تأمین مالی گروه تبدیل شده است، به ویژه در بخشهای پر سود:
- نفت و انرژی
- صرافی و انتقالات مالی
- تجارت عمومی و واردات
- شبکههای حمل و نقل و لجستیک
سوم: کنترل زنجیرههای تأمین – تجارت واردات در دست گروه
مطالعه نشان میدهد که ۲۶٪ از ثبتهای تجاری جدید به بخشهای تجارت عمومی و واردات تعلق دارد، که نشاندهنده تمایل واضح حوثیها به:
- کنترل حرکت کالاها.
- تسلط بر بنادر زمینی و دریایی.
- تحمیل عوارض مضاعف بر حمل و نقل.
- انحصار واردات کالاهای اساسی از طریق شرکتهای مرتبط با رهبری گروه.
این رویکرد به حوثیها اجازه میدهد تا بر قیمتها کنترل داشته باشند و شبکههای انحصاری وسیعی را ایجاد کنند که سودهای کلانی برای آنها به ارمغان میآورد.
چهارم: درآمدهای سالانه – اقتصاد جنگ به ارزش ۲.۵ میلیارد دلار
مطالعه درآمدهای سالانهای که گروه از بخش خصوصی به دست میآورد را حدود:
۱.۵ تریلیون ریال یمنی (۲.۵ میلیارد دلار)
برآورد کرده است که شامل:
- مالیاتها
- گمرکات
- عوارض
- جبايات
- تلاش جنگی
- درآمدهای غیرمستقیم ناشی از افزایش قیمتها و هزینههای حمل و نقل
این ارقام نشان میدهند که حوثیها اقتصادی موازی به اندازهای بزرگتر از بودجه کشورهای کوچک را مدیریت میکنند و از آن برای تأمین مالی جنگ و گسترش نفوذ نظامی خود استفاده میکنند.
پنجم: شبکههای قاچاق و حمایت نظامی و فنی
مطالعه نشان میدهد که شبکههای تجاری مرتبط با حوثیها تنها به تأمین مالی محدود نمیشوند، بلکه به:
- قاچاق مواد با کاربرد دوگانه از طریق واسطهها و شبکههای حمل و نقل بینالمللی.
- تأمین تجهیزات فنی و لجستیکی که از عملیات نظامی حمایت میکنند.
- استفاده از خلأهای نظارتی بینالمللی بر حمل و نقل دریایی.
این فعالیتها با گزارشهای سازمان ملل که از درگیری شبکههای تجاری در قاچاق اجزای پهپادها و موشکها خبر میدهند، همپوشانی دارد.
ششم: طبقه اقتصادی جدید – پایان بيوت تجارت سنتی
مطالعه به این نتیجه میرسد که حوثیها موفق به:
- ایجاد طبقه اقتصادی وفادار مرتبط با رهبری گروه شدهاند.
- حذف تاجران مستقل و بيوت تجاری سنتی.
- ایجاد اقتصادی مبتنی بر وفاداری سیاسی به جای رقابت.
این طبقه جدید به بخشی از نظام حاکمیتی حوثی تبدیل شده و نقش محوری در تأمین مالی جنگ و استمرار کنترل ایفا میکند.
هفتم: پیامدهای خطرناک بر آینده اقتصاد یمن
مطالعه هشدار میدهد که ادامه این اقتصاد موازی به:
- تضعیف توانایی دولت آینده برای بازپسگیری مؤسسات مالی منجر خواهد شد.
- پیچیدهتر شدن هر توافق سیاسی، زیرا بهرهبرداران از اقتصاد جنگ هر گونه تغییری را مقاومت خواهند کرد.
- ادامه افزایش قیمتها و وخامت معیشت شهروندان.
- گسترش اقتصاد سایه به هزینه اقتصاد رسمی.
خلاصه گزارش
اقتصاد حوثیها دیگر تنها به جبايات یا فساد محدود نمیشود، بلکه به نظام اقتصادی یکپارچهای تبدیل شده که جنگ را تأمین مالی میکند، بخش خصوصی را بازسازی میکند و طبقه اقتصادی جدیدی مرتبط با گروه ایجاد میکند. این اقتصاد موازی یکی از بزرگترین چالشها برای دولت یمن در هر مرحله از بازسازی یا توافق سیاسی به شمار میآید.
برای دنبال کردن اخبار به زبان عربی
